Op 4 mei onderzoeken we, in samenwerking met 4 en 5 mei comité, intergenerationele schaamte en hoe we omgaan met oorlogsarchieven en familietrauma’s. Wat als je opa bij de NSB heeft gezeten? Of je oude buurvrouw een verrader blijkt te zijn geweest? Hoe werkt een fout oorlogsverleden door binnen families? Kun je je schamen voor iets waar je zelf niet schuldig aan bent?
De digitalisering van het CABR, het grootste oorlogsarchief van Nederland, en de plannen om dit archief online te zetten, hebben veel losgemaakt. Veel mensen zijn daardoor op zoek gegaan naar het ‘foute’ oorlogsverleden van familieleden, vrienden en kennissen, of van plan dit binnenkort te doen. Maar wat zijn de consequenties van dit ‘weten’?
Met o.a. Jeroen Saris over hoe het is om nabestaande van de foute kant te zijn, Stijn Reurs maker van de documentaire De Nederlandse bewaaksters van Auschwitz en Ewoud Kieft die fout zijn in de oorlog en het oorlogsarchief in een historische context plaatst. Marieke van der Winden (documentairemaker en scenarist) op de begrafenis van haar moeder hoorde ze van een oom dat haar grootouders fout waren in de oorlog. Lucia Hoenselaars (publiekshistoricus en beleidsonderzoeker/adviseur bij ARQ Kenniscentrum Oorlog, Vervolging en Geweld) schuift ook aan. Zij was een van de onderzoekers in het onderzoek naar de doorwerking van het collaboratieverleden in families, dat resulteerde in het rapport ‘Geluiden uit de Stilte’.
Moderator: Lotje IJzermans
Over de deelnemers:
Sprekers
Jeroen Saris
kwam er op zijn achttiende achter dat zijn vader bij de NSB heeft gezeten. Toen hij zijn vader daarmee confronteerde, reageerde die: ‘Ik dacht dat je het wel wist.’
Ewoud Kieft
is schrijver en als historicus verbonden aan het NIOD (Instituut voor oorlogs-, holocaust- en genocide studies). Hij schrijft over radicalisering in al zijn facetten, of het nu de oorlogsenthousiastelingen van 1914 waren, of de nazi-sympathisanten van de jaren twintig en dertig.
Stijn Reurs
is onderzoeker en journalist. Hij heeft zich veel beziggehouden met collaboratie en met honderden Nederlanders die fout waren in de oorlog en hun nabestaanden gesproken. Voor NPO Radio1 maakte hij samen met Harm van Atteveld de documentaire De Nederlandse bewaaksters van Auschwitz.
Lucia Hoenselaars is publiekshistoricus en beleidsonderzoeker/adviseur bij ARQ Kenniscentrum Oorlog, Vervolging en Geweld. Zij was een van de onderzoekers in het onderzoek naar de doorwerking van het collaboratieverleden in families, dat resulteerde in het rapport ‘Geluiden uit de Stilte’.
Marieke van der winden is documentairemaker en scenarist. Op de begrafenis van haar moeder hoorde ze van een oom dat haar grootouders fout waren in de oorlog. Dertig jaar later durfde ze het aan om dit verleden onder ogen te komen en maakte ze de indrukwekkende documentaire Het Verzwijgen, over het verzwegen oorlogsverleden van haar familie.
Sprekers
Lotje IJzermans
is presentatrice en programmamaakster. Ze werkte jarenlang voor de VPRO, waar ze radio- en muziekprogramma’s maakte. Sinds 2024 is ze de presentator van VPRO Boeken, waarin ze schrijvers interviewt over hun recente werk.
Dit programma kwam tot stand met steun van het Amsterdams 4 en 5 mei comité.
.jpg)
