Het is weer tijd om je historische kennis op te vijzelen met een nieuwe Geschiedenisles die je nooit hebt gehad! Want waar zijn toch de vrouwen in onze geschiedenisboeken? Tijdens deze les halen we drie historische schrijfsters uit de vergetelheid: Lucretia Wilhelmina van Merken, Anna Blaman en Suwarsih Djodjopuspito. Het wordt je startschot om nog meer vrouwelijke auteurs te ontdekken.
Dit programma wordt georganiseerd door educatieplatform F-site in samenwerking met de podcast Historische Klassiekers, het Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum en de Rode Hoed.
Deze avond geven gastdocenten ludieke colleges over drie schrijfsters die met hun woorden de wereld veranderen, maar te vaak over het hoofd zijn gezien. Journalist en presentator Aldith Hunkar is onze schooljuf.
Een onverwachte archiefvondst vormt het vertrekpunt voor auteur Alma Mathijsen. Waarom ging het zo lang zo weinig over schrijfsters? In het Literatuurmuseum stuitte ze op een merkwaardig schrijverskwartet. Tussen Gerard Reve, Jan Wolkers, Harry Mulisch en Jan Cremer duikt slechts één vrouw op: Hannes Meinkema.
Historica Fleur Speet vertelt over Lucretia Wilhelmina van Merken (1721–1789), een van de meest gelezen auteurs van haar tijd. Haar tragedies behoorden tot de top van de literatuur en haar dichtbundel Het nut der tegenspoeden leert ons nog steeds: niets is beloofd, nergens hebben we recht op. Met een hertaling door dichteres Babs Gons van een van Van Merkens gedichten ontdek je waarom haar woorden nu nog zo broodnodig zijn: als antwoord op polarisatie en als les in het omarmen van het leven zoals het is.
Maak (opnieuw) kennis met Anna Blaman, schrijfster van de roman Eenzaam avontuur (1948), die een schandaal veroorzaakte door het openlijke lesbische motief. De literaire kritiek noemde het ‘tegennatuurlijk’, maar Blaman schreef door. In 1956 won ze de P.C. Hooft-prijs voor verhalende literatuur, maar leek daarna niet echt door te dringen tot de literaire canon. Historica en literatuurwetenschapper Merel Leeman laat zien waarom Blaman nu weer meer bekendheid krijgt, met zelfs een eigen monument ter herinnering aan Anna’s ‘vrijheidszucht en onaangepastheid’.
Buiten het gareel is de opstandige maar vergeten roman van Suwarsih Djodjopuspito, uit 1940. Het is de enige roman uit de koloniale tijd die door een oorspronkelijk Indonesische, nationalistische auteur is geschreven die zich zeer bewust was van haar positie als vrouw. Lara Nuberg, schrijver en historicus, laat zien hoe deze in het Nederlands geschreven roman zich verzet tegen het kolonialisme en een feministische boodschap uitdraagt. Waarom vond dit boek tot op de dag van vandaag in Nederland zo weinig weerklank?
Moderator
Aldith Hunkar
Aldith Hunkar is journalist, presentator en programmamaker. Ze presenteert de podcast Aldith wil meer… klassiek voor NPO Klassiek, waarin ze op zoek gaat naar de verhalen achter bekende composities en nieuwe muziek ontdekt. Ze werkte vijftien jaar als presentator en verslaggever voor het NOS- en Jeugdjournaal. Sinds 2007 heeft ze haar eigen bedrijf voor film, fotografie en audiovisuele producties.
Sprekers
Merel Leeman
Merel Leeman is historicus, literatuurwetenschapper en schrijver. In 2023 verscheen haar boek De Keien. Rotterdamse studenten tussen handel en verzet, 1940-1945 bij Atlas Contact. Eerder promoveerde zij op de geëmigreerde Joods-Amerikaanse historicus Peter Gay (1923-2015). Ze publiceerde recensies en artikelen in onder meer NRC en De Groene Amsterdammer. Momenteel werkt ze aan een biografie van de Nederlandse schrijfster Anna Blaman.
Fleur Speet
Fleur Speet is schrijver, podcast-maker en wetenschapper. Ze werkte onder meer voor Het Financieele Dagblad, NRC en De Morgen. Ze is mede-oprichter van schrijverscollectief Fixdit en zet zich in voor meer ruimte en aandacht voor vrouwelijke auteurs. Ze maakte de podcast-serie Historische Klassiekers over vrouwelijke auteurs in de vroegmoderne tijd. Momenteel werkt ze aan een proefschrift over de zeventiende-eeuwse dichter en intellectueel Tesselschade Roemers.
Babs Gons
Babs Gons is schrijver, dichter, performer en host. In 2021 debuteerde ze met de dichtbundel Doe het toch maar. Ze ontving in 2022 De Johnny, de oeuvreprijs voor podiumpoëzie, en in 2024 de Gouden Ganzenveer. Van 2023 tot 2025 was ze Dichter der Nederlanden. Gons schrijft poëzie, verhalen, essays en columns en is een veelgevraagd performer en presentator. Ze presenteert onder meer de muzikaal-literaire show Babs’ Woordsalon.
Lara Nuberg
Lara Nuberg is historicus en schrijver en publiceert over de Nederlandse koloniale geschiedenis en herinneringscultuur. Ze presenteert de Indische Boekenpodcast en de podcastserie De toekomst van herdenken van het Amsterdams 4 en 5 mei comité. Samen met de Indonesische journalist Feba Sukmana stelde ze De mooiste brieven van Kartini samen, dat in april 2025 verscheen. In haar werk verbindt Nuberg historische bronnen met actuele vragen over kolonialisme, identiteit en herinnering.
Alma Mathijsen
Alma Mathijsen schreef vijf romans, een logboek, een novelle en een verhalenbundel. Ze studeerde Beeld & Taal aan de Rietveld Academie en Creative Writing in New York. Haar werk is genomineerd voor diverse prijzen waaronder de Libris Literatuur Prijs. De novelle Ik wil geenhond zijn (2019) is vertaald in het Duits, het Pools en het Roemeens.
In 2024 verscheen haar roman Onderland.
Partners
F-site
Educatieplatform F-site geeft historische vrouwen een plek in ons geschiedenisonderwijs. Het platform is opgericht door Bureau Van Gisteren. F-site wordt gerund door Agnes Cremers, Mark Bergsma en Thalia Lips en heeft als missie de geschiedenisles inclusiever te maken. Door onderbelichte verhalen van vrouwen zichtbaar te maken, draagt F-site bij aan een completer beeld van ons verleden.
Historische klassiekers
Historische klassiekers is een podcast over onmisbare historische teksten uit het Nederlands taagebied. Veel mensen denken dat vrouwen uit de geschiedenis niet worden genoemd om dat ze er niet waren, of omdat zij niets belangwekkends voortbrachten. Historische klassiekers laat het tegendeel zien: ze waren er en ze schreven over thema’s die ons vandaag nog raken.
Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum
Het Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum heeft als missie de kracht van literatuur én de rijkdom van het Nederlands literaire erfgoed zichtbaar en voelbaar te maken. Het museum verzamelt en beheert het archief van circa 7.000 schrijvers en illustratoren, bij elkaar ruim 7 strekkende kilometer. Dankzij de collectie kan het museum grote en kleine verhalen uit onze literatuurgeschiedenis vertellen, zodat steeds nieuwe generaties kennismaken met ons literaire verleden.
.jpg)
.jpg)
